Tijdlijn Palestina – Israël: 1914 tot nu
Eerste Wereldoorlog en de nasleep (1914–1918)
Tijdens de Eerste Wereldoorlog deed Groot-Brittannië verschillende, onderling tegenstrijdige beloften over Palestina:
- Aan Arabische nationalisten: de Hoessein-McMahoncorrespondentie (1915–1916) beloofde steun voor een onafhankelijk Arabisch koninkrijk.
- Aan Frankrijk: de geheime Sykes-Picot-overeenkomst (1916) verdeelde het Ottomaanse rijk in Britse en Franse invloedssferen.
- Aan zionistische organisaties: de Balfour-verklaring (1917) beloofde steun voor “een nationaal tehuis voor het Joodse volk” in Palestina.
- Aan het Ottomaanse Rijk: toezeggingen die vervielen nadat het rijk de oorlog verloor.
In 1918 eindigt de oorlog en valt het Ottomaanse Rijk uiteen. Groot-Brittannië krijgt het bestuur over Palestina als mandaatgebied van de Volkenbond – een internationale organisatie die vrede en samenwerking tussen staten moest bevorderen.
Interbellum en oplopende spanningen (1918–1948)
- 1920–1930: De Joodse immigratie naar Palestina neemt toe. De spanningen tussen Joden en Arabieren groeien.
- 1922: Groot-Brittannië splitst Transjordanië (het huidige Jordanië) af van Palestina. Deze maatregel bevredigt enkele Arabische leiders, maar leidt tot onvrede bij Joden en Palestijnse Arabieren.
- 1936–1939: De Arabische Opstand tegen het Britse bestuur en de groeiende Joodse aanwezigheid. Een eerste verdelingsplan wordt voorgesteld, maar verworpen door beide partijen.
- 1940–1945: Tijdens de Holocaust worden zes miljoen Joden vermoord. Na de oorlog emigreren veel overlevenden naar Palestina, gesteund door een Westerse wereld die zich verantwoordelijk voelt.
- 1947: De Verenigde Naties stellen een verdelingsplan voor: een Joodse en een Arabische staat, met Jeruzalem onder internationaal bestuur. Het plan wordt aangenomen, ondanks verzet uit de Arabische wereld. Geweld tussen Joden en Palestijnse Arabieren breekt uit.
- 1948: Groot-Brittannië trekt zich terug. Op 14 mei roept Israël de onafhankelijkheid uit. De volgende dag vallen buurlanden Israël aan. Israël wint de oorlog en vergroot zijn grondgebied.
Tijdens deze oorlog vindt de Nakba plaats (Arabisch voor “de catastrofe”): ongeveer 700.000 Palestijnen worden verdreven of vluchten. Meer dan 400 dorpen worden vernietigd of leeggehaald. In verschillende gevallen, zoals in Tantura, Lydda, Ramle en Al-Dawayima, vonden massamoorden plaats.
De Verenigde Naties nemen in resolutie 194 (december 1948) het recht op terugkeer op voor Palestijnse vluchtelingen. Israël weigert dit structureel toe te passen. De VN-organisatie UNRWA erkent dat ook nakomelingen van de oorspronkelijke vluchtelingen de vluchtelingenstatus behouden zolang er geen oplossing is. Deze erfelijkheid van de status wordt door Israël betwist.
Oorlogen en diplomatie (1948–1979)
- 1949: Israël sluit wapenstilstandsovereenkomsten met buurlanden. Het houdt meer grondgebied dan in het VN-verdelingsplan was voorzien.
- 1956: Suezcrisis – Israël, Groot-Brittannië en Frankrijk vallen Egypte aan na nationalisatie van het Suezkanaal.
- 1967: Zesdaagse Oorlog – Israël verovert de Westelijke Jordaanoever, Gazastrook, Oost-Jeruzalem, Golanhoogten en de Sinaï.
- 1973: Jom Kipoeroorlog – Egypte en Syrië proberen verloren gebieden te heroveren.
- 1979: Camp David-akkoorden – Egypte erkent Israël en krijgt de Sinaï terug. Het is het eerste Arabische land dat vrede sluit met Israël.
Nieuwe dynamiek en vredesinitiatieven (1980–2000)
- 1982: Israël valt Libanon binnen om de PLO te verdrijven. Christelijke milities, met medeweten van Israël, plegen een bloedbad in de vluchtelingenkampen Sabra en Shatila: circa 3000 doden.
- 1987–1993: Eerste Intifada – Een massale volksopstand in Gaza en de Westelijke Jordaanoever.
- 1993–1995: Oslo-akkoorden – Israël en de PLO erkennen elkaar. De Palestijnse Autoriteit wordt opgericht. Kort daarna wordt premier Yitzhak Rabin vermoord door een Israëlische extremist.
- 1994: Israël en Jordanië tekenen een vredesverdrag. Jordanië wordt het tweede Arabische land dat Israël erkent.
21e eeuw: escalatie, blokkades en internationale verdeeldheid (2000–heden)
- 2000–2005: Tweede Intifada – een gewelddadige heropleving van het conflict. Meer dan 3000 Palestijnen en 1000 Israëli’s komen om.
- 2006–2007: Hamas wint verkiezingen en neemt de macht over in Gaza. Israël legt een strenge blokkade op. De economie stort in; armoede, werkloosheid en humanitaire problemen nemen toe.
- 2008–2021: Meerdere militaire confrontaties tussen Israël en Hamas (2008–09, 2012, 2014, 2021) kosten duizenden Palestijnen het leven, vooral burgers. Ook aan Israëlische zijde vallen slachtoffers.
2023–2025: Oorlog in Gaza en internationale reactie
- 7 oktober 2023: Hamas voert een grootschalige aanval uit op Israël. Raketbeschietingen en aanvallen op burgers veroorzaken honderden doden.
- Israël reageert met intensieve bombardementen op Gaza, gevolgd door een langdurig grondoffensief.
- Eind 2023: Zuid-Afrika dient een genocideklacht in tegen Israël bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ), op basis van het Genocideverdrag. De zaak wordt later gesteund door meerdere landen, waaronder Namibië, Colombia, Mexico, Turkije, Ierland en Bolivia.
- April 2024: Republikeinse senatoren in de VS dreigen het Internationaal Strafhof (ICC) met sancties als het arrestatiebevelen uitvaardigt tegen Israëlische leiders.
- Mei 2024: De hoofdaanklager van het ICC vraagt arrestatiebevelen aan tegen premier Benjamin Netanyahu en minister van Defensie Yoav Gallant, wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Ook vraagt hij arrestatiebevelen aan voor Hamas-leiders Yahya Sinwar en Mohammed Deif, die inmiddels beiden zijn omgekomen bij Israëlische aanvallen op Gaza.
- December 2024: Amnesty International publiceert een rapport waarin wordt geconcludeerd dat Israël zich schuldig maakt aan genocide in Gaza. Het rapport omvat 297 pagina’s aan bewijs.
- 7 mei 2025: Volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza zijn sinds oktober 2023 minstens 52.653 Palestijnen gedood, waaronder 16.278 kinderen, en zijn 118.897 gewonden geregistreerd. (Bron: UN OCHA)
- Westerse reactie: De Verenigde Staten, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en ook Nederland blijven Israël grotendeels politiek, militair en diplomatiek steunen. Daartegenover staan landen zoals Spanje, Ierland en België, die oproepen tot een staakt-het-vuren en een internationaal onderzoek naar mensenrechtenschendingen.
De internationale houding ten opzichte van Israël verandert langzaam maar merkbaar: van onvoorwaardelijke steun naar groeiende oproepen tot verantwoording en gerechtigheid
Links:
https://gaza.forensic-architecture.org/database
https://justiceforpalestine.nz/2024/09/17/a-timeline-of-colonisation-occupation-and-injustice/
